Brak miesiączki
Brak miesiączki może mieć przyczyny fizjologiczne, takie jak ciąża, karmienie piersią czy menopauza. Może też być objawem zaburzeń hormonalnych, metabolicznych, stresu, zbyt intensywnego wysiłku, niedoboru masy ciała, PCOS, chorób tarczycy, podwyższonej prolaktyny lub przedwczesnego wygasania czynności jajników.
Brak okresu nie powinien być traktowany wyłącznie jako „wygoda” lub naturalna reakcja organizmu. Długotrwały brak owulacji i miesiączki może wymagać leczenia, zwłaszcza gdy wiąże się z niedoborem estrogenów, zaburzeniami odżywiania, problemami z płodnością lub ryzykiem przerostu endometrium.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Konsultacja jest wskazana, gdy:
- miesiączka nie pojawiła się mimo dodatniego lub niepewnego testu ciążowego,
- okres nie występuje przez ponad 3 miesiące przy wcześniejszych regularnych cyklach,
- okres nie występuje przez 6 miesięcy przy wcześniejszych nieregularnych cyklach,
- miesiączka nie pojawiła się do 15. roku życia,
- brak miesiączki wystąpił po intensywnym odchudzaniu, dużym stresie lub nasilonych treningach,
- pojawił się mlekotok, silne bóle głowy, zaburzenia widzenia, trądzik, nadmierne owłosienie lub nagłe uderzenia gorąca.
ASRM definiuje wtórny brak miesiączki jako brak krwawienia przez ponad 3 miesiące u osób z wcześniej regularnymi cyklami lub przez 6 miesięcy u osób z wcześniej nieregularnymi cyklami; nawet tygodniowe opóźnienie miesiączki u osoby współżyjącej może wymagać wykluczenia ciąży.
Jakie badania mogą być potrzebne?
Diagnostykę zwykle zaczyna się od wykluczenia ciąży. Następnie lekarz ocenia, czy problem może wynikać z zaburzeń osi podwzgórze–przysadka–jajnik, chorób tarczycy, hiperprolaktynemii, PCOS, niedoboru masy ciała, nadmiernego wysiłku, leków lub zmian anatomicznych.
W zależności od sytuacji mogą być potrzebne:
- test ciążowy z krwi lub moczu,
- badanie ginekologiczne,
- USG,
- TSH,
- prolaktyna,
- FSH, LH, estradiol,
- progesteron,
- androgeny,
- badania metaboliczne,
- morfologia,
- elektrolity,
- dalsza diagnostyka endokrynologiczna.
W przypadku podejrzenia czynnościowego podwzgórzowego braku miesiączki Endocrine Society zaleca traktowanie tego rozpoznania jako diagnozy z wykluczenia, po wcześniejszym wykluczeniu m.in. ciąży i innych chorób mogących zatrzymać miesiączkę; w ocenie uwzględnia się badanie fizykalne oraz badania laboratoryjne, w tym hormony tarczycy i prolaktynę.
Leczenie braku miesiączki
Leczenie zależy od przyczyny. U części pacjentek kluczowe jest przywrócenie odpowiedniej podaży energii, redukcja nadmiernego wysiłku, leczenie stresu lub zaburzeń odżywiania. W innych przypadkach potrzebne jest leczenie PCOS, chorób tarczycy, hiperprolaktynemii, niewydolności jajników lub zaburzeń metabolicznych.
W PHILARA Medical Clinic prowadzimy diagnostykę krok po kroku, z poszanowaniem komfortu pacjentki i jej planów — zarówno wtedy, gdy celem jest powrót regularnych cykli, jak i wtedy, gdy pacjentka planuje ciążę.
Autor tekstu
dr hab. n. med. Radosław Słopień
Specjalista ginekologii i położnictwa, specjalista endokrynologii
Treści na stronie mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji lekarskiej, badania ani indywidualnych zaleceń medycznych. W przypadku silnego krwawienia, omdlenia, dodatniego testu ciążowego z krwawieniem, silnego bólu brzucha lub krwawienia po menopauzie należy pilnie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się po pomoc medyczną.
