Przygotuj informacje o:

• dacie ostatniej miesiączki, 
• średniej długości cyklu, 
• liczbie dni krwawienia, 
• obfitości krwawienia, 
• obecności skrzepów, 
• plamieniach między miesiączkami, 
• bólu i jego nasileniu, 
• krwawieniach po współżyciu, 
• stosowanej antykoncepcji, 
• lekach i suplementach, 
• chorobach przewlekłych, 
• przebytych ciążach, porodach i poronieniach, 
• zabiegach ginekologicznych, 
• wynikach wcześniejszych badań, 
• planach dotyczących ciąży. 

Lekarz może zapytać także o zmiany masy ciała, stres, sen, aktywność fizyczną, dietę, karmienie piersią, objawy tarczycy, trądzik, owłosienie, mlekotok, bóle głowy lub objawy niedokrwistości.

Do ginekologa warto zgłosić się, gdy występują:

• cykle dłuższe niż 35 dni, 
• mniej niż 8 miesiączek w roku, 
• brak miesiączki, 
• nieregularne krwawienia, 
• trudności z zajściem w ciążę, 
• trądzik oporny na leczenie, 
• nadmierne owłosienie twarzy, brzucha, klatki piersiowej lub pleców, 
• łysienie typu androgenowego, 
• nadmierna masa ciała lub insulinooporność. 

W wytycznych PCOS za nieregularne cykle u osób ponad 3 lata po pierwszej miesiączce uznaje się m.in. cykle krótsze niż 21 dni, dłuższe niż 35 dni lub mniej niż 8 cykli rocznie; u pacjentek z nieregularnymi cyklami i hiperandrogenizmem USG lub AMH nie zawsze są konieczne do rozpoznania.

Konsultacja jest wskazana, gdy:

• miesiączka nie pojawiła się mimo dodatniego lub niepewnego testu ciążowego, 
• okres nie występuje przez ponad 3 miesiące przy wcześniejszych regularnych cyklach, 
• okres nie występuje przez 6 miesięcy przy wcześniejszych nieregularnych cyklach, 
• miesiączka nie pojawiła się do 15. roku życia, 
• brak miesiączki wystąpił po intensywnym odchudzaniu, dużym stresie lub nasilonych treningach, 
• pojawił się mlekotok, silne bóle głowy, zaburzenia widzenia, trądzik, nadmierne owłosienie lub nagłe uderzenia gorąca. 

ASRM definiuje wtórny brak miesiączki jako brak krwawienia przez ponad 3 miesiące u osób z wcześniej regularnymi cyklami lub przez 6 miesięcy u osób z wcześniej nieregularnymi cyklami; nawet tygodniowe opóźnienie miesiączki u osoby współżyjącej może wymagać wykluczenia ciąży. 

Warto zgłosić się do ginekologa, gdy:

• krwawienie trwa dłużej niż zwykle, 
• podpaska lub tampon wymagają zmiany bardzo często, 
• pojawiają się duże skrzepy, 
• konieczna jest zmiana zabezpieczenia także w nocy, 
• miesiączka ogranicza pracę, szkołę, podróże lub aktywność fizyczną, 
• występuje osłabienie, duszność, zawroty głowy lub kołatanie serca, 
• pojawiają się plamienia między miesiączkami, 
• krwawieniom towarzyszy silny ból lub uczucie ucisku w miednicy. 

W praktyce klinicznej ocena obfitości opiera się na opisie pacjentki, bo dokładny pomiar utraty krwi jest trudny; pomocne są pytania o częstotliwość zmiany środków higienicznych, skrzepy, krwawienie nocne i wpływ na aktywność. 

Insulinooporność jest stanem, w którym komórki organizmu (przede wszystkim tkanki tłuszczowej, mięśni szkieletowych i wątroby) słabiej reagują na insulinę – hormon odpowiedzialny za regulację poziomu glukozy we krwi. Aby zrekompensować opór tkanek i utrzymać prawidłowe stężenie glukozy we krwi, komórki β wysp
trzustkowych zwiększają wydzielanie insuliny. Utrzymująca się hiperinsulinemia prowadzi stopniowo do wyczerpywania się zdolności wydzielniczych komórek β trzustki i w efekcie do wystąpienia najpierw stanu przedcukrzycowego, a następnie cukrzycy typu 2 (u części chorych). Ponadto przewlekła hiperinsulinemia stanowi czynnik zwiększający ryzyko rozwoju niektórych nowotworów i chorób układu sercowo-naczyniowego u osób chorujących na otyłość.

Nieregularny cykl nie jest rozpoznaniem samym w sobie — jest objawem, który wymaga ustalenia przyczyny. Do częstych powodów należą:

• zaburzenia owulacji, 
• zespół policystycznych jajników, czyli PCOS, 
• choroby tarczycy, 
• podwyższona prolaktyna, 
• przewlekły stres, 
• nagła redukcja masy ciała, 
• nadmierny wysiłek fizyczny, 
• zaburzenia odżywiania, 
• insulinooporność i zaburzenia metaboliczne, 
• okres po porodzie i karmienie piersią, 
• odstawienie lub rozpoczęcie antykoncepcji hormonalnej, 
• okres okołomenopauzalny, 
• mięśniaki, polipy lub inne zmiany w obrębie macicy. 

W diagnostyce nieprawidłowych krwawień lekarz bierze pod uwagę regularność, częstość, czas trwania i obfitość krwawienia, a także ból, objawy ogólne, leki, antykoncepcję, możliwość ciąży i wpływ dolegliwości na codzienne życie. 

Do najczęstszych objawów należą:

• miesiączki pojawiające się zbyt często lub zbyt rzadko, 
• brak miesiączki, 
• bardzo obfite krwawienia, 
• krwawienia trwające dłużej niż zwykle, 
• plamienia między miesiączkami, 
• krwawienia po współżyciu, 
• nasilony ból miesiączkowy, 
• nagła zmiana charakteru cyklu, 
• objawy niedokrwistości, takie jak osłabienie, bladość, zawroty głowy lub kołatanie serca. 

W klasyfikacjach medycznych za prawidłową częstość miesiączkowania u osób w wieku rozrodczym często przyjmuje się cykl trwający około 24–38 dni, a krwawienie zwykle nie powinno przekraczać 8 dni; ocenie podlega także regularność i obfitość krwawienia.

SUI wynika z dwóch głównych mechanizmów:

1. Niedostatecznego podparcia cewki moczowej i strefy zamykającej (urethral support failure),
2. Niewydolności zwieracza cewki moczowej (Intrinsic Sphincter Deficiency – ISD).

W obu przypadkach potrzebne jest mechaniczne wsparcie cewki, które stabilizuje ją podczas wzrostu ciśnienia.
Taśmy TVT/TOT pełnią rolę swoistej „hamaka” pod cewką – reagują dynamicznie: podczas kaszlu czy wysiłku unoszą cewkę, poprawiając jej zamknięcie, a w spoczynku pozostają luźne (tension-free).

1. Pobranie materiału

Lekarz lub położna pobiera materiał z tarczy części pochwowej szyjki macicy przy pomocy jednorazowej szczoteczki. Natychmiast po pobraniu szczoteczka trafia do pojemnika z płynem konserwującym.

Tym różni się LBC od cytologii klasycznej:

• w cytologii tradycyjnej komórki są rozsmarowywane na szkiełku,
• w LBC cała szczoteczka trafia do płynu, który chroni komórki przed uszkodzeniem i wysychaniem.

2. Obróbka w laboratorium

Pobrany materiał podlega:

• filtracji i oczyszczaniu (usunięcie śluzu, krwi, bakterii),
• separacji komórek,
• przygotowaniu cienkiego, równomiernego rozmazu na szkiełku.

Efektem jest jednorodna warstwa komórek, znacznie łatwiejsza do oceny.

3. Ocena cytologiczna

Patomorfolog ocenia:

• obecność atypii komórkowych,
• cechy infekcji HPV,
• zmiany śródnabłonkowe (LSIL, HSIL),
• inne nieprawidłowości (np. ASC-US, ASC-H).

Badanie LBC można wykonywać również metodą computer-assisted screening, czyli z pomocą algorytmów wspierających analizę obrazu mikroskopowego.

Wskazania do biopsji wynikają z dwóch grup danych: cech ultrasonograficznych guzka oraz jego dynamiki. Biopsję zaleca się szczególnie, gdy:

• guzek ma cechy ryzyka w USG (np. hipoechogeniczność, mikrozwapnienia, nieregularne granice, kształt „wyższy niż szerszy”, wzmożone unaczynienie),
• guzek przekracza określony rozmiar (najczęściej powyżej 10 mm, ale dla zmian podejrzanych nawet <10 mm),
• obserwuje się szybki wzrost lub zwiększenie objętości zmiany,
• towarzyszą objawy ucisku (dysfagia, chrypka, duszność),
• pacjent ma obciążony wywiad rodzinny lub narażenie na promieniowanie w dzieciństwie,
• konieczne jest potwierdzenie łagodnego charakteru zmiany, aby uniknąć niepotrzebnej operacji.

Biopsja jest kluczowa, ponieważ większość guzków tarczycy jest łagodna, a wynik cytologiczny pozwala indywidualizować postępowanie i uniknąć nadmiernej liczby operacji.