Wpływ niepłodności na zdrowie psychiczne mężczyzn
Historycznie psychologiczne aspekty niepłodności były znacznie częściej analizowane u kobiet, co często prowadziło do pomijania istotnego wpływu tego problemu na mężczyzn. Obecnie pojawia się coraz więcej badań opisujących emocjonalne obciążenie, jakiego doświadczają mężczyźni w związku z niepłodnością. Dane pochodzące z badań populacyjnych wskazują, że niepłodność może być niezależnym czynnikiem predykcyjnym objawów depresyjnych u mężczyzn, również po uwzględnieniu wcześniejszej historii depresji. W badaniu porównującym psychologiczne aspekty pierwotnej i wtórnej niepłodności męskiej wykazano, że niepłodność pierwotna stanowi niezależny czynnik ryzyka wystąpienia zaburzeń lękowych. Istnieją również dowody wskazujące na związek niepłodności związanej z czynnikiem męskim z poczuciem winy, izolacją społeczną, obniżoną samooceną oraz różnymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak depresja i zaburzenia lękowe.
Wyniki badań dotyczących depresji i lęku u mężczyzn z niepłodnością
U czterech na dziesięciu palestyńskich mężczyzn zmagających się z niepłodnością wynik badania przesiewowego wskazywał na możliwość występowania zaburzenia depresyjnego. Wśród chińskich mężczyzn z niepłodnością u 38% rozpoznano depresję, a u 15,7% zaburzenia lękowe. W Iranie depresję stwierdzono u około 17% mężczyzn leczonych w jednej z klinik niepłodności. Z kolei badanie przeprowadzone wśród włoskich mężczyzn nie wykazało istotnych różnic w nasileniu objawów depresyjnych i lękowych między mężczyznami poddawanymi procedurom wspomaganego rozrodu a populacją ogólną.
Niepłodność a zaburzenia seksualne
Częstość występowania zaburzeń seksualnych jest istotnie wyższa u mężczyzn z niepłodnością w wieku 23–45 lat w porównaniu z mężczyznami płodnymi. Wykazano dodatni związek między czasem trwania niepłodności a ryzykiem zaburzeń erekcji i przedwczesnego wytrysku. Podobnie dłuższy czas trwania niepłodności wiąże się z niższym poziomem pożądania seksualnego oraz mniejszą satysfakcją ze współżycia. Wpływ trudności seksualnych pojawiających się w przebiegu niepłodności często odczuwają oboje partnerzy.
Czynniki zwiększające obciążenie psychiczne
Istnieje zgodność co do niektórych aspektów niepłodności związanej z czynnikiem męskim oraz towarzyszącego jej obciążenia psychicznego. Dłuższy czas trwania niepłodności konsekwentnie wskazywany jest jako czynnik zwiększający ryzyko zaburzeń. Nieadaptacyjne strategie radzenia sobie, takie jak zaprzeczanie i unikanie, które bywają stosowane przez mężczyzn zmagających się z niepłodnością, są powiązane z występowaniem objawów depresyjnych.
Izolacja społeczna i jej konsekwencje
Izolacja społeczna w odpowiedzi na rozpoznanie niepłodności lub jej leczenie także wiąże się z większym obciążeniem psychicznym. W badaniu przekrojowym obejmującym mężczyzn poddawanych procedurom wspomaganego rozrodu ponad połowa uczestników deklarowała, że rozmawia o swojej niepłodności wyłącznie z partnerką lub najbliższą osobą. Brak otwartości w rozmowie o niepłodności może przewidywać występowanie objawów depresyjnych u mężczyzn, co jest zgodne z innymi badaniami wskazującymi na niekorzystny wpływ izolacji na zdrowie psychiczne.
Rola psychoterapii we wsparciu mężczyzn z niepłodnością
Wykazano, że psychoterapia może być pomocna w tej grupie pacjentów. Podejścia psychoterapeutyczne mogą jednak wymagać dostosowania do specyficznych potrzeb mężczyzn.
Autor tekstu
dr hab. n. med. Radosław Słopień
Specjalista ginekologii i położnictwa, specjalista endokrynologii
Treści na stronie mają charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępują konsultacji lekarskiej, badania ani indywidualnych zaleceń medycznych. W przypadku silnego krwawienia, omdlenia, dodatniego testu ciążowego z krwawieniem, silnego bólu brzucha lub krwawienia po menopauzie należy pilnie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się po pomoc medyczną.
